PRAWO TRANSPORTOWE NEWSLETTER WRZESIEŃ 2026 r.

1. NOWE PRZEPISY

W dniu 22.09.2026 r. w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1231 ukazało się Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 1 września 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o publicznym transporcie zbiorowym [Dz. U. 2026 r. poz. 1231]  =>   zobacz

• W podstawie prawnej uchwal należy wskazywać aktualny tekst jednolity Dz. U. 2026 r. poz. 1231

2. PROJEKTOWANE ZMIANY PRZEPISÓW

W dniu 25.09.2026 r. Minister Infrastruktury przedstawił projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym => zobacz

• Celem nowelizacji jest wprowadzenie rozwiązań mających na celu zwiększenie poziomu bezpieczeństwa w transporcie kolejowym.
• Spółki prawa handlowego utworzone przez jednostki samorządu terytorialnego w celu realizacji ich zadań własnych w zakresie planowania rozwoju transportu, organizowania publicznego transportu zbiorowego lub zarządzania publicznym transportem zbiorowym będą mogły składać wnioski o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej.
• Nowelizacja tworzy system teleinformatyczny Generator Informacji Bezpieczeństwa Kolejowego w celu monitorowania i zwiększenia bezpieczeństwa w systemie kolejowym.

3. ORZECZNICTWO

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11.08. 2026 r. sygn. II GSK 846/26 => zobacz

• W trakcie kontroli autobusu kierowca okazał jedynie wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego oraz zaświadczenie potwierdzające posiadanie przez skarżącą uprawnień do wykonywania publicznego transportu zbiorowego na danej linii komunikacyjnej wraz z rozkładem jazdy, ale nie okazał wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w zakresie osób – pomimo, że przewoźnik posiadał ważne zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego.
• WSA przyjął, że wobec treści art. 28 ust. 4 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym zaświadczenie udzielone operatorowi przez organizatora w istocie „konsumuje” wymóg dysponowania przez kierowcę wypisem z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego z art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, ale NSA uznał taka wykładnię za nieprawidłową.
• Jeżeli operator nie wyposażył kierowcy w wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, to naruszył lp. 1.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, za co ustawa przewiduje karę pieniężną w wysokości 500 zł za każdy dokument.

Rozstrzygnięcie Nadzorcze Wojewody Zachodniopomorskiego z 11.09.2026 r. znak P-1.4131.275.2026.K => zobacz

• Uchwała w sprawie warunków i zasad korzystania przez przewoźników z przystanków komunikacyjnych na terenie Gminy nie może nakładać na przewoźnika obowiązku wywieszania aktualnych rozkładów jazdy na przystankach, bo taka regulacja jest sprzeczna z § 11 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie rozkładów jazdy (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 202): „przewoźnik wykonujący regularny przewóz osób podaje rozkład jazdy do publicznej wiadomości w szczególności poprzez przekazanie rozkładu jazdy organizatorowi publicznego transportu zbiorowego, na którego obszarze przewoźnik wykonuje przewozy, celem podania do publicznej wiadomości informacji niezbędnych do administrowania systemem informacji dla pasażera.”

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 17.09.2026 r. sygn. III SA/Wr 275/26 => zobacz

• „Regulaminu przewozu osób i bagażu” wydany na podstawie art. 4 Prawa przewozowego nie jest aktem „w sprawie z zakresu administracji publicznej”, lecz ma charakter wzorca umownego w rozumieniu art. 384 i następne Kodeksu cywilnego i to niezależnie od tego, czy wydawany jest przez przewoźnika, czy też organizatora.
• Nie można zaskarżyć „Regulaminu przewozu osób i bagażu” do sądu administracyjnego.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22.09. 2026 r. II GSK 662/24 => zobacz

• Cechą charakterystyczną przewozu regularnego jest jego publiczny charakter, a ponadto cykliczność, regularność (przewóz wykonywany jest w stałych, określonych odstępach czasu) oraz oznaczenie trasy przewozu (przewóz odbywa się po ustalonej trasie, zaś wsiadanie i wysiadanie pasażerów odbywa się na z góry wyznaczonych przystankach).
• To, że przewóz był wykonywany na trasie, gdzie znajdowały się jedynie początkowy i końcowy (dwa) przystanki, na których nie były wywieszone rozkłady jazdy w żadnym zakresie nie podważa ani publicznego charakteru przewozu ani jego cykliczności. Potencjalni klienci posiadali informację, skąd i o jakiej porze będzie realizowany przewóz osób na trasie z K. do Z. i z powrotem, przewóz był dostępny dla bliżej nieokreślonej grupy osób jak również miał charakter komercyjny – to wszystko wskazuje, że mieliśmy do czynienia z przewozem regularnym.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25.09. 2026 r. VIII SAB/Wa 77/26 => zobacz

• Skarżący wniósł skargę na bezczynność Burmistrza Gminy w przedmiocie nieopublikowania ogłoszenia o zamiarze bezpośredniego zawarcia umowy.
• WSA odrzucił skargę, bo przed wniesieniem skargi Skarżący nie złożył ponaglenia na niezałatwienie sprawy administracyjnej w terminie, które było wymagane zgodnie z art. 37 kodeksu postępowania administracyjnego.

4. AKTUALNOŚCI I PUBLIKACJE BRANŻOWE

Justyna Klupa, Darmowe przejazdy dla seniorów 2026/2027. Jeden dokument wystarczy

„Gazeta Prawna” z 30.08.2026 r.  => zobacz

• Ukończenie 70 lat uprawnia seniora do bezpłatnego korzystania z komunikacji miejskiej. Podczas kontroli trzeba jednak potwierdzić wiek. Wystarczy dowód osobisty. Nie wszędzie trzeba również czekać do 70. urodzin na całkowicie bezpłatne przejazdy. Niektóre samorządy wprowadziły niższy próg wieku. Takie rozwiązanie funkcjonuje m.in. we Wrocławiu.
• Brak ukończonych 70 lat nie musi oznaczać konieczności płacenia pełnej ceny za komunikację miejską. Z lokalnych preferencji mogą korzystać także młodsi emeryci i renciści, w tym kobiety w wieku 60–69 lat oraz mężczyźni mający 65–69 lat. W wielu gminach dostępne są dla nich bilety ulgowe. Zniżka często sięga 50 proc. ceny podstawowej, ale dokładne zasady zależą od lokalnych przepisów.
• Brak ukończonych 70 lat nie musi oznaczać konieczności płacenia pełnej ceny za komunikację miejską. Z lokalnych preferencji mogą korzystać także młodsi emeryci i renciści, w tym kobiety w wieku 60–69 lat oraz mężczyźni mający 65–69 lat. W wielu gminach dostępne są dla nich bilety ulgowe. Zniżka często sięga 50 proc. ceny podstawowej, ale dokładne zasady zależą od lokalnych przepisów.

Michał Kaźmierczak, Autobus miejski pełen pasażerów został na torach. Dzień wcześniej doszło do tragedii „Gazeta Prawna” z 11.09.2026 r.  => zobacz

• Autobus MPK wjechał na przejazd kolejowy w Łodzi mimo uruchomionej sygnalizacji ostrzegawczej i znalazł się między zamykającymi się rogatkami. Pasażerowie zaczęli w panice opuszczać pojazd.
• Polskie Linie Kolejowe zwróciły uwagę, że kierowca miał możliwość natychmiastowego opuszczenia przejazdu. Samochód znajdujący się za autobusem zatrzymał się w odpowiedniej odległości, pozostawiając wystarczająco dużo miejsca do cofnięcia.
• Zarządca infrastruktury podkreśla również podstawową zasadę obowiązującą w przypadku utknięcia pojazdu między rogatkami: szlaban nie jest konstrukcją, która powinna zatrzymać kierowcę w sytuacji zagrożenia. Rogatkę można wyłamać samochodem i w ten sposób jak najszybciej opuścić torowisko.

Krzysztof Bałękowski, Chcieliśmy i chcemy rozwiązać problem 10 mln osób wykluczonych komunikacyjnie „Gazeta Prawna” z 15.09.2026 r.  => zobacz

• 10 mln osób jest wykluczonych komunikacyjnie. My ten problem chcieliśmy i chcemy rozwiązać, a kwestia ulg w przejazdach na żądanie to szukanie dziury w całym – mówi Stanisław Bukowiec, wiceminister infrastruktury,
• Minister Dariusz Klimczak podjął decyzję o ponownym powołaniu zespołu eksperckiego, który rozpoczął pracę dwa lata temu i przygotowywał główne kierunki zmian, uwzględnione w zawetowanej ustawie. Jego zadaniem będzie przeanalizowanie uwag zgłoszonych przez prezydenta i odniesienie się do nich. Będziemy bazować na zawetowanej ustawie, bo uważamy, że jest ona dobra – przepracowana i skonsultowana.
• Wychodzimy z założenia, że skoro marszałkowie mają integrować i koordynować ten system, to powinni mieć możliwość racjonalnego kształtowania schematu sieci komunikacyjnej województwa. Trudno, żeby 10-letnie umowy betonowały system, który musi być elastyczny.
• Widoczny jest trend, że na okres wakacyjny niektóre gminy nie składają wniosków na linie na swoim terenie, co świadczy o tym, że te przewozy są organizowane w dużej mierze jako dowóz dzieci do szkół. Jednak zapewnienie takiego dowozu jest obowiązkiem gminy wynikającym z przepisów oświatowych. Główną zasadą, która przyświeca publicznemu transportowi zbiorowemu, jest to, aby był powszechny i dostępny przez cały rok, codziennie.

Marta Borysiuk, Łódź wprowadza darmową komunikację 1 listopada. Zmiana będzie obowiązywać co roku „Gazeta Prawna” z 17.09.2026 r.   => zobacz

•  Łódź wprowadza bezpłatne przejazdy komunikacją miejską 1 listopada. Radni przyjęli uchwałę, zgodnie z którą tego dnia pasażerowie będą mogli korzystać z autobusów i tramwajów bez biletu zarówno w strefie 1, jak i 2. Rozwiązanie ma zachęcać do korzystania z transportu publicznego w dniu, w którym okolice cmentarzy są szczególnie zatłoczone. Co ważne, nie będzie to jednorazowa zmiana – bezpłatna komunikacja ma obowiązywać 1 listopada każdego roku.
• W uzasadnieniu uchwały oszacowano, że w przypadku 1 listopada 2026 r. utracone dochody z tego tytułu wyniosą około 311 tys. zł.

Michał Kaźmierczak, Metro opłaca się tylko w dwóch polskich miastach. W pozostałych eksperci wskazują inne rozwiązania „Gazeta Prawna” z 25.09.2026 r.   => zobacz

•  Centrum Unijnych Projektów Transportowych przeanalizowało perspektywy rozwoju transportu wysokoprzepustowego w Warszawie, Krakowie, Trójmieście, Wrocławiu, Łodzi, Poznaniu, Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, Szczecinie, Lublinie, Bydgoszczy, Białymstoku i Rzeszowie. Samo przekroczenie określonej liczby mieszkańców nie oznacza jeszcze, iż budowa metra będzie najbardziej efektywnym sposobem poprawy komunikacji.
• Najmocniejsze uzasadnienie dla dalszego rozwoju klasycznego metra otrzymała Warszawa. To jedyne polskie miasto, w którym CUPT uznaje pełnowymiarowy system za rozwiązanie odpowiadające skali obecnych i przyszłych potrzeb transportowych.
• Najmocniejsze uzasadnienie dla dalszego rozwoju klasycznego metra otrzymała Warszawa. To jedyne polskie miasto, w którym CUPT uznaje pełnowymiarowy system za rozwiązanie odpowiadające skali obecnych i przyszłych potrzeb transportowych.
• W przypadku Wrocławia eksperci nie znaleźli obecnie ekonomicznego uzasadnienia dla ciężkiego metra. Rekomendują przede wszystkim dalszy rozwój szybkiego tramwaju, tworzenie odcinków bezkolizyjnych oraz silniejszą integrację komunikacji miejskiej z koleją aglomeracyjną.
• W Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii problemem jest natomiast specyficzna struktura przestrzenna. Ogromna liczba mieszkańców nie przekłada się na jeden dominujący kierunek podróży. Ruch rozkłada się pomiędzy liczne miasta i centra, dlatego klasyczne metro nie odpowiadałoby dobrze charakterowi całej metropolii. Za bardziej racjonalne uznano rozwijanie kolei metropolitalnej i integrację istniejących środków transportu.
• Trójmiasto powinno według raportu opierać rozwój transportu wysokoprzepustowego przede wszystkim na systemie kolei miejskiej.
• Budowa jednego kilometra metra może kosztować od około 500 mln zł do ponad 1 mld zł.

Autor: radca prawny Jędrzej Klatka