PRAWO TRANSPORTOWE NEWSLETTER SIERPIEŃ 2026 r.

1. NOWE PRZEPISY

Od 3 września 2026 r. obowiązuje zmieniony art. 39a ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym,

• przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę, jeżeli osoba ta ukończyła 18 lat – w przypadku kierowcy prowadzącego pojazd samochodowy, dla którego wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii D lub D+E, o ile przewóz jest wykonywany na liniach regularnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, których trasa nie przekracza 50 km, i o ile kierowca uzyskał odpowiednią kwalifikację wstępną
• obniżenie wieku z 21 do 18 lat

2. PROJEKTOWANE ZMIANY PRZEPISÓW

W dniu 24.06.2026 r. Minister Infrastruktury przedstawił projekt nowelizacji rozporządzenia w sprawie zajmowania lub rekwirowania środków transportu na potrzeby obronne państwa w czasie stanu wojennego => zobacz

• Projektowana zmiana polega na zastąpieniu określenia „szefowie wojewódzkich sztabów wojskowych” wyrażeniem „Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji” oraz określenia „wojskowi komendanci uzupełnień” wyrażeniem „szefowie wojskowych centrów rekrutacji”, zgodnie z aktualną strukturą administracji wojskowej.

W dniu 07.08.2026 r. Minister Infrastruktury przedstawił projekt nowelizacji Prawa o ruchu drogowym => zobacz

• Projektowana nowelizacja ustanawia nowy, odrębny tryb postępowania administracyjnego wobec właścicieli i użytkowników pojazdów, którymi popełniono naruszenie ujawnione przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego, oparty na opłacie administracyjnej jako instrumencie alternatywnym wobec postępowania w sprawach o wykroczenia.
• nowelizacja wprowadza obowiązek przekazania do centralnej ewidencji pojazdów danych o użytkowniku pojazdu użytkowanego na podstawie umowy leasingu lub najmu długoterminowego trwającego dłużej niż 30 dni.
• w dziale V Prawa o ruchu drogowym dodaje się nowy rozdział 5 dotyczący uregulowania postępowania w przypadku ujawnienia naruszenia przepisów ruchu drogowego za pomocą fotoradaru.
• w przypadku pojazdu użytkowanego na podstawie umowy leasingu lub umowy najmu długoterminowego, trwającego dłużej niż 30 dni, GITD CANARD ustala użytkownika pojazdu (nie właściciela) i to do niego kierowane będzie zawiadomienie w sprawie.
• celem projektu jest usprawnienie i uszczelnienie systemu egzekwowania odpowiedzialności za naruszenia przepisów ruchu drogowego ujawniane za pomocą urządzeń rejestrujących.

3. ORZECZNICTWO

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 09.07.2026 r. sygn. C-856/24 => zobacz

• Art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1370/2007 dotyczącego usług publicznych w zakresie kolejowego i drogowego transportu pasażerskiego, zmienionego rozporządzeniem 2016/2338, należy interpretować w ten sposób, że aby właściwy organ mógł podjąć decyzję o bezpośrednim udzieleniu zamówienia prowadzącego do zawarcia umowy o świadczenie usług publicznych w zakresie autobusowego transportu pasażerskiego podmiotowi wewnętrznemu w rozumieniu art. 2 lit. j rozporządzenia nr 1370/2007, z późn. zm., takie udzielenie zamówienia powinno pociągać za sobą przeniesienie ryzyka operacyjnego na ten podmiot.
• Wynagrodzenie wykonawcy, któremu udzielono zamówienia publicznego, stanowi cena zapłacona przez instytucję zamawiającą, podczas gdy wynagrodzenie koncesjonariusza stanowi prawo do wykonywania usług będących przedmiotem koncesji, przy czym w odpowiednim przypadku może mu też towarzyszyć płatność. Udzielenie koncesji oznacza zatem przeniesienie na koncesjonariusza ryzyka związanego z wykonywaniem danej działalności.
• Udzielenie koncesji na usługi podmiotowi wewnętrznemu prowadzi do przeniesienia ryzyka operacyjnego za każdym razem, gdy podmiot ten nie ma pewności co do możliwości amortyzacji dokonanych inwestycji lub kosztów poniesionych w związku ze świadczeniem usług.

Wyrok Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z 06.07.2026 r. sygn. I C 906/25 => zobacz

• Powód podróżował tramwajem, posiadając środki na karcie, lecz mimo wielokrotnych prób nie mógł zarejestrować przejazdu z powodu niesprawności czytników, co zakończyło się nałożeniem opłaty dodatkowej i wystawieniem wezwania do zapłaty.
• Sąd przyjął, że powód zawarł umowę przewozu, dochował obowiązków wynikających z regulaminu przewozu, podejmując próby rejestracji przejazdu na dwóch czytnikach, a nieskuteczność poboru opłaty wynikała z awarii systemu, za którą odpowiada przewoźnik.
• W oparciu o przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu i świadczeniu nienależnym uznano, że wyegzekwowana opłata dodatkowa była pozbawiona podstawy prawnej, a przewoźnik powinien zwrócić uzyskaną korzyść z uwzględnieniem należnej opłaty przewozowej.

4. AKTUALNOŚCI I PUBLIKACJE BRANŻOWE

Krzysztof Śmietana, Reforma ulg w transporcie utknęła. To utrudni tworzenie wspólnych biletów, „Gazeta Prawna” z 23.07.2026 r.  => zobacz

• Uporządkowanie zniżek w transporcie publicznym było jednym z ważniejszych celów, które postawił przed sobą Dariusz Klimczak, gdy obejmował kierownictwo resortu infrastruktury pod koniec 2023 r.
• Obiecywanego ujednolicenia ulg ustawowych, które pozwoliłoby na tworzenie wspólnych biletów obejmujących różne środki transportu, prędko nie będzie. W rządzie nie ma zgody nawet co do uproszczenia zniżek na kolei.
• Resort Infrastruktury zapowiadał, że zmiany w ulgach najpierw obejmą komunikację kolejową i autobusową. W 2024 r. szacowano, że koszt ujednolicenia zniżek w tych środkach transportu wyniesie 600 mln zł.
• Na razie prace skoncentrowane są jedynie na uproszczeniu ulg w przewozach kolejowych.

Michał Każmierczak, Płacisz 16 zł i jeździsz przez całą dobę. Nie ma limitu przejazdów, „Gazeta Prawna” z 06.08.2026 r.  => zobacz

• Nowa oferta obejmie komunikację miejską Rybnika oraz linie organizowane przez Międzygminny Związek Komunikacyjny z siedzibą w Jastrzębiu-Zdroju. Pasażer kupujący wspólny bilet nie będzie musiał sprawdzać, który z dwóch organizatorów obsługuje konkretną linię ani nabywać kolejnego biletu po przesiadce. Dokument będzie honorowany we wszystkich autobusach obu systemów, a jego ważność wyniesie dokładnie 24 godziny od chwili zakupu. W tym czasie pasażer będzie mógł odbyć dowolną liczbę podróży i przesiadać się pomiędzy liniami Rybnika oraz MZK Jastrzębie-Zdrój.

Justyna Klupa, Darmowe przejazdy dla seniorów 2026/2027: Od jakiego wieku, jakie dokumenty i zasady w ZKM i PKP, „Gazeta Prawna” z 07.08.2026 r.  => zobacz

• Zgodnie z prawem seniorzy, którzy ukończyli 70 lat, nie muszą nabywać biletów jednorazowych, czasowych ani okresowych. Prawo do bezpłatnych przejazdów przysługuje automatycznie z mocy prawa po osiągnięciu wymaganego wieku. Podczas kontroli biletowej wystarczy okazać dowód osobisty. Zwolnienie to ma charakter uniwersalny. Obowiązuje na terenie całego kraju, bez względu na gminę. Obejmuje następujące środki lokomocji: miejskie autobusy (zarówno linie zwykłe, jak i przyspieszone czy nocne), tramwaje wszystkich linii miejskich i podmiejskich, metro (w miastach dysponujących tą infrastrukturą) i trolejbusy.
• Osoby, które przeszły na emeryturę lub rentę, ale nie osiągnęły jeszcze progu 70 lat (np. kobiety w wieku 60–69 lat oraz mężczyźni w wieku 65–69 lat), nie są całkowicie pozbawione preferencyjnych warunków podróżowania. Wiele gmin przyznaje im ustawowe lub statutowe zniżki na bilety, sięgające zazwyczaj 50% ceny podstawowej biletu. Niektóre miasta, jak np. Wrocław, obniżają wiek uprawniający do bezpłatnych przejazdów komunikacją miejską. Podstawowym dokumentem poświadczającym prawo młodszych seniorów do ulgowych przejazdów jest legitymacja emeryta-rencisty wydawana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Obecnie standardem jest cyfrowa wersja tego dokumentu (mLegitymacja), dodawana automatycznie w bezpłatnej aplikacji mobilnej mObywatel.

Agnieszka Olkowicz, Tańsze bilety dla osób z niepełnosprawnością i ich opiekunów. Zniżki w pociągach i autobusach, „Gazeta Prawna” z 11.08.2026 r.  => zobacz

• Osoby z niepełnosprawnością mogą korzystać z ustawowych ulg w przejazdach kolejowych i autobusowych. Wysokość zniżek zależy od rodzaju niepełnosprawności, środka transportu i typu biletu. W określonych przypadkach uprawnienia obejmują także opiekunów, przewodników oraz rodziców dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością.
• Przejazdy pociągami i autobusami mogą być tańsze dla osób z niepełnosprawnością, jednak zasady przyznawania ulg nie są jednakowe dla wszystkich. Stawki różnią się w zależności od sytuacji pasażera, rodzaju przewozu oraz tego, czy chodzi o bilet jednorazowy czy miesięczny imienny. Ponadto warto pamiętać, że przewoźnicy mogą wprowadzać dodatkowe ulgi, dlatego przed podróżą dobrze sprawdzić zasady obowiązujące u konkretnego operatora oraz wymagane dokumenty.
• Przed zakupem biletu warto sprawdzić na stronie przewoźnika, czy poza ustawowymi ulgami obowiązują dodatkowe zniżki. Można tam znaleźć informacje o dokumentach, które trzeba mieć przy sobie, aby skorzystać z przysługującego uprawnienia. Należy pamiętać, że w przypadku przejazdów autobusowych przepisów ustawy nie stosuje się do komunikacji miejskiej.

Kinga Piwowarska, Trwa program door to door: indywidualny transport dla osób z potrzebą wsparcia w zakresie mobilności „Gazeta Prawna” z 18.08.2026 r.  => zobacz

•  Usługa door-to-door (od drzwi do drzwi) to znacznie więcej niż zwykły przejazd busem. To indywidualny transport dla osób z potrzebą wsparcia w zakresie mobilności. Obejmuje on kompleksową pomoc: od wydostania się z mieszkania lub innego miejsca, przez bezpieczny przejazd, aż po pomoc w dotarciu do docelowego gabinetu czy instytucji.
• Z transportu może korzystać jednocześnie kilka osób uprawnionych – o ile pozwalają na to warunki pojazdu. Mogą one jechać z jednej wspólnej lokalizacji do celu lub być odbierane z kilku różnych miejsc, kierując się do wspólnego punktu docelowego i z powrotem.
• Transport „od drzwi do drzwi” ma ułatwić osobom z niepełnosprawnościami dotarcie do lekarza, rehabilitacji czy urzędu – wszystko odbywa się w ramach Programu Wyrównywania Różnic Między Regionami III (edycja 2026). Gminy i powiaty mogą dostać solidne dofinansowanie na organizację tej usługi. Najistotniejsze jest to, że to nie jest zwykła taksówka. Kierowca (lub asystent) wspiera pasażera na całej trasie – od wyjścia z domu aż do celu. Przykładowo Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Krakowie ogłosił w czerwcu nabór wniosków w ramach „Programu Wyrównywania Różnic Między Regionami III” – edycja 2026, obszar H.
• Dofinansowanie wynosi do 55% kosztów realizacji zadania, lecz maksymalnie 16 500 zł za każdy miesiąc realizacji usługi door-to-door.

Michał Kaźmierczak, Jeden bilet na pociąg, autobus, tramwaj i metro. Od 1 września kolejna zmiana dla pasażerów, „Gazeta Prawna” z 24.08.2026 r. => zobacz

•  Dotychczas mieszkaniec korzystający z dofinansowanego Biletu Michałowiczanina mógł posiadać okresowy bilet WKD, ale po przesiadce do warszawskiego autobusu, tramwaju, metra lub pociągu Szybkiej Kolei Miejskiej potrzebował dodatkowego biletu WTP zapisanego na Warszawskiej Karcie Miejskiej. Ten sam bilet będzie honorowany w pierwszej strefie Warszawskiego Transportu Publicznego. Oznacza to możliwość korzystania z warszawskich autobusów, tramwajów, metra oraz pociągów Szybkiej Kolei Miejskiej.  Nowy system zostanie uruchomiony 1 września 2026 r. w aglomeracji warszawskiej, dołączając do rozwiązań funkcjonujących już m.in. na Śląsku, w Łódzkiem, Małopolsce i na Pomorzu.

Krzysztof Smietana, Reforma autobusowa byłaby nieskuteczna, „Gazeta Prawna” z 24.08.2026 r.  => zobacz

•  Po zawetowaniu przez prezydenta Karola Nawrockiego nowelizacji ustawy o publicznym transporcie zbiorowym Ministerstwo Infrastruktury ogłosiło, że „10 mln Polaków straci szansę na lepszą komunikację, bo wstrzymano rozwiązania, które miały realnie przeciwdziałać wykluczeniu komunikacyjnemu”. Choć w przygotowywanej przez blisko dwa lata reformie znalazły się dobre rozwiązania, jak np. transport na życzenie w rejonach mało zaludnionych, wprowadzenie minimalnej częstotliwości kursów czy minimalnego wieku autobusów, to zawierała ona także wiele wad. W ostatnim czasie wytykali je eksperci.
• Przede wszystkim wejście w życie zmian w zakładanym terminie, czyli 1 stycznia 2027 r., mogło się skończyć chaosem, bo – jak wskazywało wiele samorządów – było za mało czasu na przygotowanie wymaganych ustawą planów transportowych, a potem na przeprowadzenie naborów do funduszu autobusowego.
• Kontrowersyjny był także plan skrócenia wieloletnich umów o dopłaty z 10 do pięciu lat. Specjaliści podkreślają, że bez długoterminowej gwarancji finansowania przewoźnicy i samorządy nie będą inwestować w nowe autobusy ani planować sieci komunikacyjnej na dłuższy okres.
• Padały zarzuty, że proponowane w ustawie nadanie marszałkom województw roli integratorów przewozów, którzy jednocześnie mieli rozdzielać środki, doprowadzi do przyznawania ich według klucza politycznego.
• Wolański proponuje wprowadzenie jednego organizatora przewozów na danym terenie, np. związku powiatowo-gminnego. Powinien on dostawać bez konkursu stałe, długoterminowe dofinansowanie, proporcjonalne do liczby ludności i wielkości powierzchni.

Autor: radca prawny Jędrzej Klatka