PRAWO TRANSPORTOWE NEWSLETTER KWIECIEŃ 2026 r.

1. NOWE PRZEPISY

W dniu 07.04.2026 r. w Dzienniku Ustaw pod pozycją 475 została ogłoszona nowelizacja ustawy o publicznym transporcie zbiorowym =>  zobacz

• nowelizacja odłożyła obowiązek stosowania kas rejestrujących w transporcie kolejowym do 1 kwietnia 2027 r.

W dniu 05.05.2026 r. w Dzienniku Urzędowym Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego pod pozycją 14 zostało ogłoszone Zarządzenie nr 14/2026 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 5 maja 2026 r. w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg, wniosków i petycji w Głównym Inspektoracie Transportu Drogowego [Dz. Urz. GITD 2026 poz. 14] =>   zobacz Zarządzenie określa organizację przyjmowania i rozpatrywania skarg, wniosków i petycji w Głównym Inspektoracie Transportu Drogowego.

• PROJEKTOWANE ZMIANY PRZEPISÓW

W dniu 02.04.2026 r. posłanka Paulina Matysiak złożyła interpelacje nr 16340 do Ministra Finansów i Gospodarki oraz do Ministra Infrastruktury w sprawie wprowadzenia zerowej stawki VAT na bilety w transporcie publicznym =>  zobacz

Odpowiedzi na w/w interpelację w dniu 23.04.2026 r. udzielił Jarosław Neneman Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów => zobacz

• Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami w zakresie VAT usługi transportu pasażerskiego wymienione w poz. 38 – 43 oraz 45 załącznika nr 31 do ustawy o VAT2 objęte są obniżoną stawką tego podatku w wysokości 8%.
• Ministerstwo Finansów monitoruje temat obniżenia – z 8% do 0% – stawki VAT dla określonych kategorii usług transportu pasażerskiego, w tym zakresie prowadzone są stosowne analizy.
• Ewentualne działania w zakresie obniżenia stawki VAT na transport pasażerski mogłyby zostać podjęte, zaś odpowiednie rozwiązania wdrożone, jak tylko znajdzie się przestrzeń w budżecie do ich sfinansowania.

W dniu 11.05.2026 r. Minister Infrastruktury ogłosił Projekt rozporządzenia w sprawie planu zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego w międzywojewódzkich i międzynarodowych przewozach pasażerskich oraz wojewódzkich przewozach pasażerskich w transporcie kolejowym =>  zobacz

• Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 6 oraz art. 13 ust. 6 ustawy PTZ minister właściwy do spraw transportu organizatorem publicznego transportu zbiorowego w zakresie międzywojewódzkich i międzynarodowych kolejowych przewozów pasażerskich oraz jest obowiązany do opracowania planu zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego w tym zakresie w drodze rozporządzenia.
• Obecnie obowiązujący plan transportowy został ustalony rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie planu zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego w międzywojewódzkich i międzynarodowych przewozach pasażerskich oraz w wojewódzkich przewozach pasażerskich w transporcie kolejowym (Dz. U. poz. 2328), zwanym dalej „Planem transportowym 2020”. Na podstawie Planu transportowego 2020 została zawarta w dniu 31 grudnia 2020 r. umowa ramowa o świadczenie usług publicznych w zakresie międzywojewódzkich i międzynarodowych pasażerskich przewozów kolejowych, która obowiązuje do dnia 14 grudnia 2030 r. i do której zastosowanie ma Plan transportowy 2020.
• Celem wydania projektowanego rozporządzenia jest ustalenie nowego planu transportowego.

• ORZECZNICTWO

Rozstrzygnięcie Nadzorcze Wojewody Śląskiego z 17.04.2026 r. znak NPII.4131.1.240.2026 =>  zobacz

• Rada Miejska w uchwale w sprawie określenia przystanków komunikacyjnych na terenie Gminy oraz warunków i zasad korzystania z tych przystanków postanowiła między innymi, że wnioski należy składać w sekretariacie Urzędu Miasta. Wojewoda uznał, że Rada Miejska wskazując konkretne miejsce składnia wniosków przez przewoźników, tu: Sekretariat Urzędu Miasta, przekroczyła zakres udzielonego jej upoważnienia oraz wkroczyła w sferę uprawnień Burmistrza.
• Wojewoda uznał także, że postawienie wymogu, aby każdy rozkład jazdy zawierał nazwę przewoźnika i jego logo wykracza poza upoważnienie ustawowe przyznane w art. 15 ust. 2 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, ponieważ nie dotyczy warunków i zasad korzystania z przystanków komunikacyjnych, lecz dotyczy zasad umieszczania informacji na rozkładzie jazdy umieszczanym na przystanku komunikacyjnym.

• AKTUALNOŚCI I PUBLIKACJE BRANŻOWE

W dniu 07.03.2026 r. Jakub Łoginow rozpoczął zbieranie podpisów pod Pomorską Petycją Transportową => zobacz

• autor petycji postuluje: autobusy do każdego sołectwa, co najmniej 8 razy dziennie, również w weekendy i święta, utworzenie Pomorskiego Integratora Transportowego wspólnego organizatora transportu publicznego dla obu województw nadmorskich, wspólnej taryfy dla obu województw nadmorskich, jednolitą identyfikację wizualną i marketingową dla autobusów wojewódzkich, wspólny system taryfowy, aktywny marketing transportu publicznego, doinwestowanie infrastruktury i taboru, ujednolicenie nazw i bazy przystanków, które mają być dostępne w wyszukiwarce połączeń i wprowadzenie transportu na żądanie.

Maciej Nowicki, Wodór paliwem przyszłości? – lektura, którą warto polecić „Ekologia” nr 1/117/2026 str. 35.  => zobacz

• Energetyka wodorowa to również dekarbonizacja sektorów takich jak transport, przemysł czy ciepłownictwo. O tych sprawach traktuje najnowsza książka Profesora Macieja Nowickiego wydana w IV kwartale 2025 roku nakładem Wydawnictwa PWN.
• Książka ma około 150 stron, których treść podzielona jest na 7 rozdziałów. Główna część tej pracy to rozdziały 2–5, w których Autor dokonuje przeglądu spraw technicznych dotyczących go spodarki wodorowej. Rozdział 1 to szeroko rozumiana charakterystyka wodoru i jego własności chemicznych i fizycznych, zaś dwa ostatnie rozdziały (6 i 7) to ocena przyszłości tego pierwiastka w gospodarce Polski i świata.

Krzysztof Śmietana, W całym kraju brakuje tysięcy kierowców autobusów. Trzeba od nowa stworzyć system szkoleń, ”Gazeta Prawna” z 07.04.2026 r.  =>  zobacz

• Braki kierowców autobusów miejskich, regionalnych i dalekobieżnych szacowane są w Polsce na kilka do kilkunastu tysięcy osób. Według Marcina Żabickiego z Izby Gospodarczej Komunikacji Miejskiej problem jest bardziej widoczny w regionach, w których występuje niskie bezrobocie – w zachodniej części Polski, w Wielkopolsce czy na Górnym Śląsku. Jeśli chcemy na dobre walczyć z wykluczeniem komunikacyjnym, trzeba też na poważnie zająć się problemem niedoboru kierowców.
• Ustawą można określić częstotliwość połączeń. Nie da się jednak ustawą zadekretować, że na rynku pojawi się wystarczająca liczba kierowców gotowych tę pracę wykonywać.
• Niedobory kierowców są łatane dzięki cudzoziemcom.
• Według danych rynkowych mediana miesięcznego wynagrodzenia całkowitego kierowcy autobusu w Polsce wynosi 7030 zł brutto, a połowa pracowników zarabia między 5930 a 8210 zł brutto. Na znacznie wyższe stawki mogą sobie zazwyczaj pozwolić przewoźnicy w dużych miastach.

Artur Radwan, Z wykluczeniem transportowym trzeba walczyć na trzech poziomach, „Gazeta Prawna” z 21.04.2026 r.  =>  zobacz

• W Polsce na 1 tys. mieszkańców przypada 635–680 aut. Jednak statystyki pokazują, że 60 proc. obszarów wiejskich nie ma komunikacji publicznej. Wykluczenie komunikacyjne to w Polsce poważny problem, dotyka 10–14 mln osób.
• 3 zł za 1 km to stawka niepokrywająca kosztów przy obecnych cenach oleju napędowego.
• Trzeba podejmować działania na trzech poziomach równolegle, tj. infrastruktury, organizacji i polityki społecznej – poprzez tworzenie transportu nie tylko między dużymi miastami powiatowymi a stolicą regionu, ale także poziomo, pomiędzy miastami powiatowymi.
• Ważna jest także budowa infrastruktury: przystanków, wiat, centrów przesiadkowych czy parkingów typu Park & Ride.

Jessica Krysiak, Ataki butelką, gazem, pięściami. Kontrolerzy biletów w MPK Wrocław nie wytrzymują i odchodzą „Gazeta Wyborcza” z 19.04.2026 r.  =>  zobacz

• Wyraźnie wzrosła liczba ataków fizycznych. Na przełomie marca i kwietnia doszło do serii poważnych ataków na kontrolerów, czasami konieczna była interwencja policji i pogotowia.
• Agresja i niechęć pasażerów przekładają się na dużą rotację wśród pracowników. Wielu kontrolerów zaczynających pracę rezygnuje z niej po kilku miesiącach, a nawet tygodniach. Po prostu nie wytrzymują psychicznie. Przerasta ich skala nienawiści, której doświadczają. Nie zdawali sobie sprawy z tego, jak dużo jest agresji i że ta praca jest bardzo niebezpieczna.
• Eskalacja agresji często zaczyna się w momencie odmowy podania danych przez jadącego na gapę. Kontroler informuje, że w takim przypadku musi wezwać policję, ale czasem to nie pomaga i dochodzi do szarpaniny.

Piotr Wiewióra, Ministerstwo jednak posłuchało branży. Kolejne zmiany w organizacji transportu, Portal Samorządowy.pl z 21.04.2026 r.  =>  zobacz

• W połowie kwietnia w Rządowym Centrum Legislacji opublikowano nową wersję projektu nowelizacji ustawy o publicznym transporcie zbiorowym.
• Izbę Gospodarczą Komunikacji Miejskiej szczególnie niepokoił podział kompetencji organizatorów transportu zbiorowego na takich, którzy rzeczywiście będą mogli wypełniać takie funkcje i planować rozwój tego transportu na swoim obszarze (marszałek i gminy organizujące komunikację miejską) i pozostałych, którzy realnie utracą taką możliwość w związku z zupełnym brakiem decyzyjności i przerzuceniem tej decyzyjności na poziom regionalny. Propozycje, aby powiaty i związki powiatowo-gminne nie mogły opracowywać swoich planów transportowych i musiały „wykorzystywać” do tego celu plan wojewódzki, są obarczone dużym ryzykiem operacyjnym oraz ryzykiem całkowitego paraliżu w planowaniu transportu podmiejskiego i regionalnego – przekonywała Dorota Rondtke, prezes Izby. Szczególnie dziwiło ją odsunięcie związków powiatowo-gminnych, które stanowią w ostatnich latach najlepszy przykład oddolnej samorządowej współpracy w planowaniu, organizacji i przeciwdziałaniu wykluczeniu komunikacyjnemu oraz przy wykorzystaniu środków z FRPA w istocie wypełniają zadania wojewódzkie. IGKM podkreślała, że samorządy niższego szczebla muszą mieć realny wpływ na transport lokalny na swoim terenie, dlatego zarówno „Schemat sieci”, jak i sama propozycja planu transportowego województwa powinny być z nimi uzgodnione.
• Obowiązek sporządzania planów transportowych zostanie utrzymany dla gmin oraz związków międzygminnych organizujących komunikację miejską oraz powiatów, związków powiatowych, związków powiatowo-gminnych, a także dla związków metropolitalnych. Jednocześnie ustawa uchyla przepisy nakładające dotychczas taki obowiązek na gminy.
• Doprecyzowano przejazdy na żądanie, których organizatorami mogą być tylko wójt lub burmistrz. Zaproponowano też zwolnienie operatora z opłat za korzystanie z przystanków komunikacyjnych i dworców.

Piotr Wiewióra, Ułatwili życie kierowcom, teraz powinni też pasażerom? Apele o zmiany w transporcie, Portal Samorządowy.pl z 10.05.2026 r.  =>  zobacz

• O stworzenie modelowego, zintegrowanego systemu transportu publicznego na wzór m.in. Austrii i Słowacji, z mocnym wsparciem z budżetu państwa, zabiega autor „Pomorskiej Petycji Transportowej”. Posłanka Paulina Matysiak domaga się natomiast wprowadzenia zerowej stawki VAT na bilety w transporcie publicznym lub przynajmniej obniżenia cen biletów kolejowych.
• Skoro program „Ceny Paliw Niżej” ulżył kierowcom, to zerowy VAT na bilety ulżyłby pasażerom – komentuje radca prawny Jędrzej Klatka, wskazując, że jest to możliwe pod kątem prawnym. Przewóz osób i transport towarzyszących im towarów, takich jak bagaż i rowery, jest wymieniony w Dyrektywie Rady UE 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, co oznacza, że na podstawie art. 98 ust. 2 tej dyrektywy Polska może zwolnić świadczenie usług przewozowych z podatku VAT z prawem do odliczenia VAT zapłaconego na poprzednim etapie. Z tym że takie zwolnienie może obejmować maksymalnie 7 towarów lub usług spośród wymienionych w załączniku III.
• Niektóre postulaty Jakuba Łoginowa, czyli autora Pomorskiej Petycji Transportowej, są godne uwagi i nie wymagają zmian prawa: marketing transportu publicznego, – jednolitą identyfikację wizualną autobusów, dotowanie przewozów w transporcie morskim, transport na żądanie oraz oferowanie przez „booking” zakupu biletów, a nie tylko wynajmu samochodów.
• Postulat wspólnej taryfy może być zrealizowany w oparciu o art. 8 pkt 4, art. 151 oraz art. 15a ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, które dopuszczają możliwość ustanowienia zintegrowanego systemu taryfowo-biletowego. Integracja taryf może być realizowana albo poprzez integracje organizatorów albo poprzez zawieranie porozumień o wzajemnym honorowaniu biletów emitowanych przez rożnych organizatorów (w takim porozumieniu muszą być określone zasady rozliczeń z tytułu uczestnictwa w zintegrowanym systemie taryfowo-biletowym).
• Realizacja postulatu obowiązkowej minimalnej siatki połączeń oraz postulatu integracji organizacji transportu na szczeblu województwa została przewidziana w art. 5a oraz w art. 8a projektu nowelizacji ustawy o publicznym transporcie zbiorowym.

Autor: radca prawny Jędrzej Klatka